Voorzitter,
Laten we maar meteen met de deur in huis vallen.
Onze partij is vóór investeren in onze regio.
Wij zijn vóór economische ontwikkeling.
En wij zijn vóór de kansen die Nij Begun ons kan bieden.
Maar voorzitter, wij zijn niet vóór een blanco cheque.
En als wij deze statuten lezen, krijgen wij op een aantal punten toch wel het gevoel dat we daar gevaarlijk dicht bij in de buurt komen.
Want wat gaan we hier eigenlijk optuigen?
Een stichting die niet alleen plannen mag uitvoeren, maar ook projecten kan ontwikkelen, geld kan verdelen, financieringsinstrumenten kan opzetten, geld kan aantrekken, geld bij derden kan beleggen en zelfs kan deelnemen in andere rechtspersonen.
Voorzitter...
Dan hebben we het niet meer over een simpel uitvoeringsloketje.
Dan hebben we het over een organisatie die behoorlijk veel macht en verantwoordelijkheid krijgt.
En dan is onze eerste vraag:
Wie zit er straks eigenlijk aan het stuur?
Publiek geld is geen speelgeld!
Voor ons is één ding heel simpel:
Het is publiek geld, dus moet het ook publiek controleerbaar blijven.
Wij willen niet dat er straks ergens in Groningen een stichting zit waar miljoenen euro’s mee gemoeid zijn en wij achteraf mogen lezen wat ermee is gebeurd.
Zo werkt het wat ons betreft niet.
Als er grote bedragen worden uitgegeven, willen wij vooraf weten:
Wie beslist?
Wie controleert?
Welke grens geldt?
En wie kunnen we aanspreken als het misgaat?
Want achteraf zeggen: “Ja, maar het stond in de statuten”, daar kopen onze inwoners helemaal niks voor.
De stichting krijgt wel erg veel ruimte
Kijk bijvoorbeeld naar artikel 2.
Daar staan nogal wat bevoegdheden in.
Financiële middelen toewijzen aan programma's en projecten.
Middelen bij derden beleggen.
Zelf publieke, private en Europese middelen aantrekken.
Deelnemen in andere rechtspersonen.
Een eigen organisatie en personeel opbouwen.
Voorzitter, dat is een flinke gereedschapskist.
En wij willen gewoon weten hoe groot die gereedschapskist precies wordt.
Want als je iemand een hele gereedschapskist geeft, moet je ook afspreken wat hij ermee mag bouwen.
Dat missen we op onderdelen.
Niet alles kan een uitvoeringsbesluit zijn.
Voorzitter, ik vind het belangrijk dat we één onderscheid heel scherp maken.
Een stichting mag van ons best uitvoeren.
Daar zijn ze voor.
Maar uitvoeren is iets anders dan zelf de politieke keuzes maken.
Als er bijvoorbeeld een project van enkele miljoenen moet worden gefinancierd, dan willen wij niet dat dat wordt afgedaan als:
“Dat is een uitvoeringsbesluit van de stichting.”
Nee.
Daar begint wat ons betreft de politieke verantwoordelijkheid.
Daarom moeten er gewoon harde grenzen komen.
Geen vage formuleringen. Geen achteraf-discussies.
Vooraf duidelijkheid.
Artikel 6: waar ligt de grens?
Ook artikel 6 roept bij ons vragen op.
Er wordt gesproken over drempelbedragen voor bepaalde besluiten.
Maar die grenzen zijn niet overal concreet in de statuten vastgelegd.
Dan zeggen wij: maak het gewoon helder.
Tot dit bedrag mag de stichting zelfstandig handelen.
Daarboven moet Perspectief vooraf akkoord geven.
En bij besluiten met grote maatschappelijke of politieke gevolgen geldt hetzelfde, ook als het bedrag misschien lager is.
Want niet iedere belangrijke beslissing is alleen maar een rekensom.
En dan de geldstromen.
Een ander punt waar wij scherp op zijn, is het geld.
De stichting kan zelf publieke, private en Europese middelen aantrekken.
Prima, maar dan willen wij weten hoe dat precies werkt.
Want zodra er verschillende geldstromen door elkaar gaan lopen, wordt het voor gemeenteraden al snel ingewikkeld om te volgen:
Waar komt het geld vandaan en waar gaat het naartoe?
Wij willen daar geen mist omheen.
Gewoon inzichtelijk.
Gewoon controleerbaar.
En gewoon jaarlijks duidelijk op papier:
Dan het bestuur.
Uiteindelijk praten we over zes tot negen bestuurders.
Maar de stichting begint met drie mensen.
Waarom?
Dat vinden wij nogal wat.
We hebben het mogelijk over grote bedragen en grote verantwoordelijkheden.
Dan vinden wij drie bestuurders wel een erg smalle basis.
En dan staat er ook nog dat, als het bestuur onderbezet raakt, één bestuurder juridisch bevoegd kan blijven.
Voorzitter...
Dat vinden wij gewoon niet verstandig.
Als je met publiek geld werkt, moet je zorgen dat er voldoende tegenwicht en controle in de organisatie zit.
En dan komen wij bij misschien wel ons belangrijkste punt.
Wij willen niet alleen achteraf een mooi jaarverslag krijgen.
Wij willen weten wat er onderweg gebeurt.
Welke projecten zijn goedgekeurd?
Hoeveel geld gaat erheen?
Wat levert het op?
Welke risico's zijn er?
En waar wordt van afgeweken?
Want onze taak als gemeenteraad is niet alleen luisteren naar wat er achteraf goed is gegaan.
Onze taak is controleren.
En daarvoor moeten we wel de informatie krijgen.
Voorzitter, wij willen geen bureaucratische kerstboom.
Laat ons ook duidelijk zijn.
Wij vragen niet om voor iedere kleine uitgave drie bestuurslagen en vijf handtekeningen.
Daar wordt niemand beter van.
Wij willen gewoon dat het aan de voorkant goed geregeld is.
Kleine uitvoeringszaken?
Laat die lekker uitvoeren.
Grote bedragen, grote risico's of grote politieke keuzes?
Dan moet je aan de bel trekken.
Dat is wat ons betreft gezond verstand.
Onze boodschap is dat onze partij geen stichting wil die op eigen houtje de regio gaat besturen.
Wij willen een stichting die doet waarvoor ze bedoeld is:
uitvoeren, aanjagen en resultaten boeken.
Maar de politieke keuzes moeten politiek blijven.
En publiek geld moet publiek controleerbaar blijven.
Daarom zeggen wij:
Ja tegen Nij Begun.
Ja tegen economische ontwikkeling.
Ja tegen investeren in Groningen en Oost-Groningen.
Maar ook:
Nee tegen een blanco cheque.
Nee tegen onduidelijke en onbegrensde bevoegdheden.
En nee tegen geldstromen waar de democratische controle achteraf pas bij komt kijken.
Want voorzitter, wij denken dat we het onszelf over vijf jaar niet kunnen veroorloven om hier te staan en te zeggen:
“Hadden we toen de spelregels maar wat scherper gemaakt.”
Regel het nu goed. Dan hoeven we straks niet achteraf de brokken op te ruimen.
Daarom onze vragen.
Wij willen afsluiten met een aantal heel concrete vragen.
1. Kan het college exact aangeven welke financiële besluiten de stichting zelfstandig mag nemen en vanaf welk bedrag voorafgaande goedkeuring van Perspectief verplicht is?
2. Komt er een harde financiële grens waarboven de stichting niet zelfstandig kan besluiten?
3. Wie is politiek verantwoordelijk als de stichting een besluit neemt dat grote maatschappelijke of financiële gevolgen heeft?
4. Hoe houden de gemeenteraden zicht op de geldstromen van de stichting? Krijgen wij niet alleen achteraf een jaarverslag, maar ook tussentijds inzicht?
5. Waarom kan de stichting zelf publieke, private en Europese middelen aantrekken en hoe voorkomen we dat daardoor een zelfstandige financiële positie ontstaat die op afstand van de gemeenteraden komt te staan?
6. Waarom begint deze stichting met slechts drie bestuurders terwijl uiteindelijk zes tot negen bestuurders worden voorzien?
7. Vindt het college het verstandig dat bij onderbezetting zelfs één bestuurder de stichting volledig kan blijven vertegenwoordigen?
8. Kan het college toezeggen dat grote financiële verplichtingen, deelnemingen in andere rechtspersonen en politiek gevoelige projecten altijd vooraf aan Perspectief worden voorgelegd?
9. En de belangrijkste vraag van allemaal:
Kunnen wij als gemeenteraden straks daadwerkelijk controleren en bijsturen, of krijgen we vooral achteraf te horen wat er allemaal al besloten en uitgegeven is?
Voorzitter,
Wij gunnen onze regio het geld.
Maar we gunnen onze inwoners óók dat we er als volksvertegenwoordiging bovenop zitten.
Want publiek geld verdient publieke controle.
